"Bisschop Muskens kan coalitie CDA-PvdA mogelijk maken", in Parool, 6 januari 1999, met Bekkers, Eddy.
Print dit artikel
Bisschop Muskens van Breda kan geschiedenis schrijven door opnieuw een coalitie mogelijk te maken van CDA en PvdA, aldus Eddy Bekkers en Omar Ramadan, penningmeester en voorzitter van de Jonge Socialisten. Als hij het CDA weet te bewegen tot een progressievere koers kan de PvdA niet meer om samenwerking heen.
DE HEDENDAAGSE christen-democratie toont een opmerkelijke tegenstelling. Terwijl het CDA-campagneteam bij de afgelopen verkiezingen mikte op rechtse kiezers, maakt bisschop Muskens zich zorgen over de sociale rechtvaardigheid in ons land. Het christelijke kamp lijkt gespleten. Jaap de Hoop Scheffer profileert zich als een VVD-er en een katholieke geestelijke vindt opnieuw het socialisme uit. Zie hier de schizofrenie van de huidige confessionele politiek.
Als de Bredase bisschop meer gehoor ontvangt bij zijn christen-democratische geloofsgenoten, zou de PvdA wel eens een groot probleem kunnen krijgen. De christelijke barmhartigheid wordt dan een substituut voor ouderwetse solidariteit. De sociaal-democraten verliezen zo het patent op een sociaal gezicht. Er zijn een tweetal redenen waarom de partij van Wim Kok zich gemakkelijk de kaas van het brood laat eten. De eerste reden is politiek inhoudelijk van aard, de tweede strategisch.
Ten eerste is er in de PvdA op dit moment een groot geloof in lastenverlichting, als een manier om meer banen in de marktsector te scheppen. In Paars I werden de belastingen met 18 miljard verlaagd en in Paars II staat er voor vier miljard op de rol. Werkgelegenheid is mooi, maar lastenverlichting betekent ook minder centen in de staatskas. Allerlei sociale uitgaven in de zorg, het onderwijs en ten behoeve van (internationale) armoedebestrijding worden daardoor onbetaalbaar. Zowel sociaal- als christen-democratische idealen over een betere wereld komen op de tocht te staan. Het verschil is echter dat de eersten verantwoording dragen en de tweede oppositie voeren. Daar rekent de kiezer op een andere manier mee af.
Verder is het moeilijk te bewijzen hoeveel banen lastenverlichting nou precies heeft opgeleverd. Zelfs al zouden alle 500.000 banen in Paars I het resultaat zijn van de 18 miljard belastingverlaging, dan is dat nog altijd 36.000 gulden per baan. Alternatief werkgelegenheidsbeleid, zoals het rechtstreeks scheppen van banen, is vaak minder duur. Door in de zorg en het onderwijs meer personeel in dienst te nemen zou men twee vliegen in één klap slaan; sociaal beleid voeren en werk scheppen.
En dan hebben we het nog niet over actief arbeidsmarktbeleid, waarbij mensen zonder een baan begeleid en omgeschoold worden. De vraag is of het CDA hier een speerpunt van zou willen maken. Door het werkgelegenheidsbeleid van paars onder vuur te nemen, raakt men het kabinet Kok in haar achillespees. 'Werk, werk en nog eens werk' was in 1994 niet voor niets het credo.
De tweede reden waarom de PvdA gevoelig is voor een sociale aanval van het CDA, is te vinden bij de derde grote partij van ons land. Al bijna vijf jaar regeert het voormalige rode gevaar met haar natuurlijke tegenpool, de VVD. Hoewel de herverdeling van welvaart, macht en kennis lijnrecht tegenover de vrije markt staat, lukt het de coalitiepartners toch de lieve vrede te handhaven. Verschillende uitgangspunten over eigen versus gedeelde (collectieve) verantwoordelijkheid? Geen probleem voor de paarse cohesie, zo lijkt. Hoe kan dat?
Het antwoord luidt natuurlijk dat de sociaal-democraten in 1994, geveld door WAO-crisis en vertrekkende leden, bereid waren tot enorme concessies om in het Torentje terecht te komen. Uiteraard wierp de premierbonus vruchten af, maar het wisselgeld was een dictaat van Frits Bolkestein. Bisschop Muskens hekelde stille armoede, accepteerde het stelen van brood en de PvdA was met handen en voeten gebonden aan de afspraken met de liberalen.
Een schot voor open doel voor de christen-democraten. Niets is beter dan een regeringspartij die twee keer moet slikken bij kabinetsplannen. GroenLinks en de SP hadden dat al begrepen, maar de CDA-top mikt toch maar op het VVD-electoraat, dat natuurlijk tevreden is met haar partij.
Ideaal
De PvdA is toch ook niet gek, zo zal de criticaster tegenwerpen. Waarom koos men dan niet voor het CDA? De sociaal-democraten hadden echter geen andere keuze. Het was kiezen uit twee kwaden. Zowel de VVD als het CDA wilden fors snijden in de verzorgingsstaat. Een verlaging van het minimumloon was gedeeld ideaal. Nu lijken de kaarten echter anders te liggen. Het CDA koos in haar laatste verkiezingsprogramma voor een christelijk-sociale koers met maximumuitgaven voor allerlei vaste lasten en geen algemene lastenverlichting. Het zou redelijk zijn geweest als Kok het CDA in ieder geval serieus had bekeken als coalitiepartner, maar de prolongatie van paars stond al bij voorbaat vast.
De christen-democraten zouden hun underdog-imago kunnen uitbuiten. Doordat men afgelopen zomer slechts voor de vorm langs ging bij de informateur, is men nu niet met handen en voeten gebonden aan de geboden uit een regeerakkoord.
Zonder kabinetscrisis kan men zich een sociaal profiel aanmeten. Als het campagneteam de komende verkiezingen de rechtse kiezer en de conservatieve stroming in de eigen partij links passeert, zal haar vertegenwoordiging in Brussel en in de Provinciale Staten zetels winnen. Met een keuze voor de koers Muskens zullen tweespalt en koersloosheid verdwijnen.
Er tekent zich dan ook duidelijk een taak af voor de bisschop uit Brabant. Hij moet zich richten op zijn medechristenen in de politiek, in plaats van paars te betichten van verkeerd beleid. Wellicht weet hij het CDA te overtuigen van een progressieve oriëntatie in woord (in verkiezingsprogramma's), in daad (in de Tweede Kamer) en in personen (exit De Hoop Scheffer).
Als hem dat lukt kan de geestelijke geschiedenis schrijven. Hij zal aan de voet staan van een coalitie tussen een sociaal CDA en een PvdA die niet achter kan blijven. Paul Rosenmoller zal zeker aanschuiven. Een aardbeving in het politieke spectrum zal de christen-democratie van de rechterflank naar de linkerhelft verplaatsten, en zo voor het eerst een links meerderheidskabinet in de geschiedenis inluiden.
Eddy Bekkers en Omar Ramadan zijn penningmeester en voorzitter van de Jonge Socialisten in de PvdA (JS).
Bisschop Muskens op werkbezoek in de Haagse Schilderswijk. FOTO GERHARD VAN ROON
|
