"Hechtere band tussen overheid en publieke omroep deugt niet", in Trouw, 25 juni 1997, met Mulder, Michiel.
Print dit artikel
Vandaag wordt het debat over de publieke omroep afgesloten. De Jonge Socialisten in de PvdA hopen dat de hervormingsvoorstellen van staatssecretaris Nuis het niet redden. Met een landelijke posteractie zetten zij hun mening kracht bij.
De publieke omroepen kampen met een structureel tekort van 100 miljoen gulden. Staatssecretaris Nuis wil de helft van dit bedrag financieren door de contributie van de omroepverenigingen te verhogen. Een efficientere bestuursstructuur moet de andere helft opleveren.
Zijn voorstel is om een door hemzelf te benoemen bestuur aan te stellen met vergaande bevoegdheden. Deze zijn onder andere: het goedkeuren van het meerjarenplan waarin de beleidskeuzes op de lange termijn van de publieke omroepen als geheel worden bepaald, en het benoemen van drie netcoördinatoren. De netcoördinator moet door de omroepverenigingen in een vroeg stadium betrokken worden bij de keuze van het aankopen of produceren van programma's. Als zendgemachtigden bij herhaling geen gehoor geven aan bindende besluiten van het bestuur of de netcoördinatoren kunnen deze door het bestuur financieel benadeeld worden.
Deze hechtere band tussen de rijksoverheid en de media is principieel onjuist. De omroepverenigingen behoren tot wat sociologen de civil society noemen. Daarmee wordt bedoeld het geheel van maatschappelijke organisaties, verenigingen en belangengroepen waarbinnen mensen hun mening bepalen. Op basis van deze mening maken zij een keuze in het stemhokje. De samenstelling van de volksvertegenwoordiging is dus het product van de gedachtewisseling binnen de civil society, niet een ingrediënt ervan.
Ook een eventuele beknotting van de autonomie van de afzonderlijke omroepen valt te betreuren. Zoveel mogelijk zelfstandigheid van de omroepen en sturing van onderaf komt ten goede aan de diversiteit van de programma's en de weerspiegeling van de verschillende maatschappelijke stromingen hierin. We spreken hier niet van kleinburgerlijke nostalgie naar de verzuiling van de jaren vijftig, maar over bedrijfseconomische realiteit: laat de basis beslissen. Daar zitten de inventiviteit en praktijkervaring. Geef die basis een zo sterk mogelijke band met de achterban: dat is de beste waarborg voor de beoogde pluriformiteit.
Het is dus belangrijk dat de omroepverenigingen groot en zelfstandig blijven. De nuanceverschillen die zij in hun programmering leggen zullen vervagen naarmate aan de autonomie afbreuk wordt gedaan. Het zal minder duidelijk zijn voor de leden waarvan ze nu precies lid zijn en het lidmaatschap wordt eerder opgezegd. Hierdoor wordt de positie van de omroepverenigingen verder verzwakt, waardoor de nuanceverschillen wederom minder worden.
Die neergaande spiraal in de ledentallen wordt mede veroorzaakt door de voorgestelde (geleidelijke) contributieverhoging. Het gat in de begroting kan beter gedicht worden door een verhoging van de omroepbijdrage te relateren aan het inkomen; vergeleken met andere Europese landen is onze omroepbijdrage erg laag.
De commerciële en de publieke omroepen vullen elkaar in de huidige situatie voldoende aan, zodat de televisie zowel zijn verstrooiende functie als zijn maatschappelijke functie van doorgeefluik van cultuurgoed en onafhankelijke berichtgeving goed kan vervullen. De voorstellen van Nuis echter zullen op termijn van de bloeiende omroepverenigingen een eenheidsworst maken en tot te nauwe banden met de overheid leiden.
Het feit dat nog steeds vierenhalf miljoen mensen lid zijn van een omroepvereniging bewijst hoe zeer het publiek gehecht is aan onderscheidende televisie. Het risico bestaat dat zulk televisie-aanbod in een grote, centralistisch bestuurde organisatiestructuur minder goed tot zijn recht komen. Uit een onderzoek blijkt dat 72 procent van de Nederlanders het publieke bestel in zijn huidige vorm in tact wil houden. Laat dat dan ook gebeuren.
Michiel Mulder en Omar Ramadan zijn respectievelijk coördinator van de werkgroep economie en politiek secretaris van het landelijk bestuur van de Jonge Socialisten in de PvdA.
|
|
